2024 başkanlık seçimlerinde Beyaz Saray’a yeniden dönen Donald Trump’ın ikinci döneminin ilk iki yılında Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu kaybetmesi, Washington’da yeni bir siyasi dönemi başlattı. Seçim sonuçları, Trump yönetiminin ekonomi, göçmenlik ve dış politika alanlarındaki uygulamalarına yönelik seçmen memnuniyetsizliğini yansıtıyor. Demokratların Kongre kontrolünü ele geçirmesi, Trump’ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmasa da yasama ve bütçe düzenlemelerinde Beyaz Saray’ın daha güçlü bir Kongre denetimiyle karşılaşacağı anlamına geliyor.
Donald Trump, sosyal medya hesabından üzerinde ‘Veto’ yazan bir şapka görseli paylaşarak mesaj verdi. Seçim öncesinde Kongre kontrolünü kaybetmeleri halinde ‘Bay Veto’ olarak anılacağını belirten Trump, bu hamleyle Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi durumunda yasaları veto etme yetkisini kullanacağını ima etti. ABD Başkanı Trump, ‘Demokratlar gönderecek ben veto edeceğim. Sonucun sebeplerinden biri de İran’ açıklamasını yaptı.
Resmi olmayan sonuçlara göre Senato’da Demokratlar 54, Cumhuriyetçiler 44 sandalyeye ulaştı. Temsilciler Meclisi’nde ise Demokratlar 228, Cumhuriyetçiler 138 sandalye elde etti. Bu durum, 2024 başkanlık seçimlerinde değişen siyasi haritanın net bir göstergesi oldu.
Demokratların Kongre’de çoğunluğu yeniden ele geçirmesi, Trump’ın ikinci döneminin kalan kısmında önemli siyasi sonuçlar doğuracak. Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasındaki siyasi bölünmenin artmasıyla, Demokrat Kongre ile Cumhuriyetçi başkan arasındaki denge mücadelesi gündemi belirleyecek. Vergi politikaları, federal harcamalar, enerji düzenlemeleri, sağlık sistemi ve göçmenlik konularında yeni yasalar için Trump yönetiminin Demokratlarla uzlaşması gerekecek.
Trump, seçim sonuçlarını kabul etmeye ve Demokratlarla çalışmaya hazır olduğunu belirtse de elinde veto yetkisi bulunuyor. Anayasal yetkileri çerçevesinde başkanlık kararnameleri ve federal kurumların faaliyetlerini yönlendirmeye devam edebilecek. Ancak başkanlık kararnamelerinin yargı denetimine tabi olması ve Kongre’nin harcamalar üzerindeki yetkisi, Trump’ın düzenlemelerini sınırlayacak.
Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanması, Trump hakkında üçüncü kez azil süreci başlatılması ihtimalini de gündeme getirebilir. Demokrat Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, yeni bir azil süreci ihtimalini dışlamadıklarını belirtti.
Demokratların Trump yönetimi üzerindeki denetim yetkileri de genişleyecek. ABD basını, Demokratların ticari faaliyetler, Jeffrey Epstein belgeleri ve Savunma Bakanlığı harcamaları hakkında soruşturmalar başlatabileceğini belirtiyor. Kongre komisyonları üst düzey yetkilileri ifadeye çağırabilecek, belge talep edebilecek ve Beyaz Saray uygulamalarını sorgulayabilecek.
Federal bütçe, yeni Kongre döneminde Trump yönetimi ile Demokratlar arasındaki önemli mücadele alanlarından biri olacak. Savunma harcamaları, sınır güvenliği, göçmenlerin sınır dışı edilmesi ve federal kurumların bütçelerine ilişkin Trump’ın taleplerini Demokratlarla uzlaşmadan geçirmesi zorlaşacak. Anlaşma sağlanamaması durumunda hükümetin kapanma süreçleri yaşanabilir.
Senato’da çoğunluğu elde eden Demokratlar, Trump’ın federal yönetimdeki üst düzey atamalarını da etkileyebilecek. Kabine üyeleri, büyükelçiler, federal yargıçlar ve Yüksek Mahkeme üyelerinin atanması için Senato onayı gerekiyor. Demokratlar, adaylık süreçlerini geciktirebilir veya reddedebilir.
Seçim sonuçlarının dış politikaya yansımaları açısından İran savaşı öne çıkıyor. Demokratların Kongre’de çoğunluğu ele geçirmesiyle, İran’a yönelik askeri operasyonların kapsamı, savaşın finansmanı ve Amerikan askerlerinin varlığı konusunda Beyaz Saray üzerindeki baskı artacak. İsrail’e askeri yardımlar, Orta Doğu’daki Amerikan varlığı ve İran’la diplomatik müzakere seçenekleri de Kongre’de daha yoğun tartışılacak.
Rusya-Ukrayna savaşı, NATO, Çin politikası ve uluslararası ticaret gibi konularda Demokratlar yönetimden daha fazla hesap verebilirlik ve şeffaf bilgi paylaşımı talep edecek. Trump, diplomatik ilişkiler ve başkanlık yetkileri kapsamındaki askeri kararlar üzerinde kontrol sahibi olmaya devam edecek. Ancak dış yardım paketleri, savunma bütçeleri ve uluslararası anlaşmalar konusunda Demokratların daha etkin rol üstlenmesi, karar verme süreçlerini karmaşık hale getirecek.
Kongre ara seçimlerinin sonuçları, Trump’ın görev süresinin kalan iki yılını etkilemenin ötesinde, 2028 başkanlık seçimlerine yönelik siyasi hesapları da yeniden şekillendirecek. Anayasa gereği iki kez başkan seçilen Trump’ın 2028’de yeniden aday olamaması, Cumhuriyetçi Parti içinde yeni liderlik arayışlarını gündeme getirecek. Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio gibi isimlerin pozisyonları önem kazanacak.
ABD siyasi tarihinde, başkanın partisinin Kongre’nin bir veya iki kanadında çoğunluğu kaybettiği dönemler yaşandı. 1994’te Bill Clinton, 2006’da George W. Bush, 2014’te Barack Obama dönemlerinde bu tür değişimler görüldü. Trump’ın ilk dönemindeki 2018 ara seçimlerinde ise Demokratlar Temsilciler Meclisi’ni kazanmıştı.
