Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde Pazar günü yapılan seçimlerde aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi (AfD), oyların yüzde 43,8’ini alarak tarihi bir başarıya imza attı. Bu sonuç, eyalette Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisini geride bırakarak AfD’nin yükselişini yeni bir boyuta taşıdı. 2021 seçimlerinde yüzde 20,8 oy alan AfD’nin oy oranını iki katından fazla artırması, Almanya’daki siyasi dengeleri yeniden şekillendireceği yorumlarına neden oldu.
Seçimlerde merkez siyasetin ağır bir yenilgi aldığı gözlemlendi. 2002’den beri eyaleti yöneten CDU’nun oyları yüzde 37,1’den yüzde 17,2’ye düştü. Başbakan Friedrich Merz liderliğindeki CDU, seçim bölgelerindeki tüm doğrudan milletvekilliklerini de AfD’ye kaptırdı. AfD, 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 milletvekilliği kazanmasına rağmen tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamadı.
AfD’nin başarısını dikkat çekici kılan bir diğer unsur, partinin belirli bir yaş grubundan ziyade toplumun geniş kesimlerinden destek alması oldu. Alman kamu yayıncısı ARD adına Infratest dimap tarafından yapılan sandık çıkış araştırmasına göre, AfD 18 ile 69 yaş arasındaki tüm seçmen gruplarında birinci sırada yer aldı. Partinin oy oranı 35-44 yaş grubunda yüzde 53’e, 45-59 yaş grubunda ise yüzde 52’ye ulaştı.
Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Furkan Kaya, AfD’nin başarısının ardında düzensiz göç, ekonomik durgunluk, enerji maliyetleri ve Berlin yönetimine duyulan güvensizlik gibi faktörlerin yattığını belirtti. Kaya, AfD’nin artık yalnızca bir tepki partisi olmaktan çıkıp kendisine bağlı, daha kalıcı bir seçmen kitlesi oluşturduğunu vurguladı.
Seçim sonuçları, diğer partilerin AfD ile koalisyona yanaşmaması nedeniyle eyalette hükümetin nasıl kurulacağı sorusunu da beraberinde getirdi. Almanya’daki geleneksel partiler, aşırı sağın iktidara taşınmasını engellemek amacıyla AfD ile koalisyon kurmayı reddediyor. Bu durum, “güvenlik duvarı” olarak adlandırılan siyasi yaklaşımın geleceği hakkında da soru işaretleri oluşturuyor.
AfD’nin Saksonya-Anhalt teşkilatı, eyaletin iç istihbarat birimi tarafından 2023’ten bu yana “kesin olarak aşırı sağcı” olarak sınıflandırılıyor. Parti ise bu karara karşı hukuki mücadelesini sürdürüyor.
Seçimlerin ardından AfD’nin eyalet başbakanı adayı Ulrich Siegmund, “Hedeflediğimiz şeyi başardık. Bu eyalette tarih yazdık.” açıklamasını yaptı. AfD Eş Genel Başkanı Alice Weidel ise sonucu partisi açısından “çok açık bir hükümet kurma görevi” olarak nitelendirdi ve AfD’nin sadece doğu eyaletlerinde değil, federal düzeyde de büyümeye devam edeceğini savundu.
Almanya dışındaki tepkiler de dikkat çekiciydi. Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure sonucu “çok endişe verici bir işaret” olarak değerlendirirken, Polonya Başbakanı Donald Tusk sert tepki gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump seçim sonucunu sosyal medya hesabından paylaşırken, iş insanı Elon Musk AfD’yi tebrik etti.
Saksonya-Anhalt seçim sonuçlarının Almanya’nın göç politikası, Avrupa Birliği politikaları ve dış ilişkileri üzerinde etkili olması bekleniyor. Dr. Furkan Kaya’ya göre, bundan sonraki asıl mesele AfD’nin yükselip yükselmeyeceği değil, Alman siyasal sisteminin bu yükselişe nasıl karşılık vereceğidir.
