Sırbistan’da halk, erken genel seçim için yarın sandık başına gidecek. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) verilerine göre, 6 milyon 450 bin 523 kayıtlı seçmen, 250 sandalyeli Ulusal Meclis üyelerini belirleyecek. Seçim, 1 Kasım 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin hayatını kaybettiği beton sundurma çökmesinin ardından başlayan ve yaklaşık 2 yıldır devam eden öğrenci protestolarının gölgesinde gerçekleşecek.
Protestolar, sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim talepleriyle ülke çapında bir harekete dönüşmüştü. Bu seçim, söz konusu protestoların ardından Sırbistan’daki ilk ulusal seçim olacak. Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic’in eylül ayında parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalamasıyla erken seçim süreci başlatıldı.
Seçim Komisyonu RIK, seçime katılacak 19 liste duyurdu. Bir listenin geri çekilmesiyle oy pusulasında 18 liste yer alacak. Bu listelerden 9’u ulusal azınlık statüsünde yarışacak. Parlamentoda çoğunluğu sağlamak için 126 sandalye elde etmek gerekiyor. Milletvekilleri, tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre seçilecek. Ulusal azınlık listeleri için yüzde 3’lük seçim barajı uygulanmayacak.
Oy pusulasının ilk sırasında, 2012’den bu yana iktidarda olan Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi bulunuyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki “Ivica Dacic-İstikrar Faktörü” yer alıyor. Üçüncü sırada ise öğrencilerin desteklediği ve birinci sırasında Ilija Srdanovic’in bulunduğu “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” listesi dikkat çekiyor.
Seçimde ayrıca “Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos”, “Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler”, “Bogoljub Karic-Sırbistan’ın Gücü Hareketi” ve “Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif” gibi listeler de yarışacak. Azınlık listeleri arasında Rasim Ljajic’in “İnsani SDP/CDP”, Usame Zukorlic liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisinin (SPP) “Birleşme Hareketi”, Sancak Demokratik Eylem Partisinin (SDA) “Sancak’ın Bekçileri” ile Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu yer alıyor.
Kamuoyu araştırmaları, seçim yarışının Vucic’in başbakan adayı olduğu “Birleşmiş Sırbistan” listesi ile Öğrenci Listesi arasında geçeceğine işaret ediyor. Son anketler, iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğunu gösteriyor. Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması durumunda onları tebrik edeceğini belirtti.
Oy verme işlemi yarın yerel saatle 07.00’de başlayıp 20.00’de sona erecek. Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanılacak. Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı. Sırbistan dışındaki en fazla sandık, 28 adetle Bosna Hersek’te kurulacak. RIK’in kararıyla yurt dışındaki sandıklar da Orta Avrupa saatine göre 07.00-20.00 saatleri arasında açık olacak. Bu durum, Amerika ve Okyanusya’daki bazı seçmenlerin yerel saatle gece saatlerinde oy kullanmasına neden olacak.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluştan gözlemciler, seçim sürecini takip etmek üzere Sırbistan’a geldi. Sırbistan’da en son parlamento seçimi Aralık 2023’te yapılmıştı.
